Gerçeklik evrenin var olan ve diğer varlıklarla veya sistemle etkileşim halinde olan veya etkileşim sonucu ortaya çıkan varlıktır; madde, enerji. Buna göre zihinde var olup da zihin dışında var olmayan bir şey gerçek değildir ancak o şeyin imgelenimi bir takım kimyasal ve elektriksel örüntüler nedeniyle oluştuğundan (yazıyı çok uzatacağından nörolojik sebep-sonuç ilişkilerine yüzeysel olarak bile bundan daha çok girmeyeceğim) insana ettiği ifade veya "şey"(ler)in ait olduğu sistem bakımından gerçek sayılabilir. Bu, Einstein'ın hiçbir şey yoktan var olmaz, yani; madde yoktan var olmaz; enerji vardan yok olmaz ifadesine eşit.
Çevrelerini algılayıp çözümleyip değiştirme becerisine sahip olan akıllı canlılar kendi yaşamsal ve düşünsel gerçekliklerini oluştururlar. Bu durumda üç türlü gerçeklik ortaya çıkar. İnsan için de böyle. Birinci gerçekliğimiz; yaşamımızı sosyal bir yapıda sürdürmemizi gerektiren gerçeklik; bunun için gereken düşünce gücü en azdır. İkinci gerçekliğimiz; evrenin nasıl yaratıldığı ve işlediğine dair gerçeklik. Bunu da insanlar kendilerine uygun şekillerde yine birinci gerçekliği de kapsayan din veya inanç sistemleri ile felsefe ve bilimsel kati verileri kaynaştırarak yapmaya çalışıyorlar, bu daha fazla düşünce gücü gerektiriyor. Üçüncü tip gerçeklik; insanın genellikle algılarının ve düşünme kapasitesinin dışında olarak var olan bu nedenle anlamakta zorlanabileceğimiz ama yetenekli insanların ve bilimadamlarının kati mantık ve matematik gibi araçlarla bir nebze olsun anlayabildiği tekil gerçeklik, bunu işlemek için düşünce gücünün sınırlarını zorlamak gerekir ve genellikle hiçbir şey elde edilemez. Sebebi; teorik olarak da doğrulandığı gibi; "doğanın bir parçası olan bir varlık kendi varoluş nedenini açıklayamaz".
Geleceğin Gerçekliği, Gerçekliğin Geleceği
Varsayımsal yüzbinlerce yıllık gelecek insanoğlunun etkinliklerinin sonucu olacak.
İnsanın yaşamsal amacını gerçekleştirdikten sonra akıl dünyasındaki amaçlarını gerçekleştirmesi beklenir; bilinmeyeni çözmek ve ona hakim olmak. İnsanoğlu geliştikçe yukarıdaki üç farklı gerçeklik birbiriyle örtüşecek; tek gerçeklik ortaya çıkacak ve "insan" kendi kendisinin gerçekliğini oluşturacaktır. Bu süreç yüzlerce veya binlerce yıllık bir zaman dilimini kapsayabilir. İnsanoğlu gerçekliği yaşayan değil doğuran olacaktır.
Ali Eskici
24.5.2004 |
