STEPHEN HAWKING'DEN BAZI SOZLER ve Benim (Ali Eskici) Yorumlarim
-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
"Insanoglu, evren tarihinin sadece kucuk bir donemi boyunca varligini surduruyor. Karsilasacagimiz yabanci bir yasam formu, bize gore cok daha ilkel veya cok daha gelismis olabilir."
AE: Yasam formunun gelismislik duzeyi de bizim uzayda ulasabildigimiz noktanin uzakligi ile dogru orantili olmali. Ayrica biz gelismis formlari degil gelismis formlar bizi bulabilecektir. Bu gelismis yasam formlarinin bildigimiz madde seklinde olmayabilecegini bu yuzden tespit etmemizin zor olacagini da ongormeliyiz.
-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
"Embriyolarin insan vucudu disinda buyutulmesiyle daha buyuk beyinler ve daha gelismis bir zeka saglayacaktir."
AE: Bu dogru. Anne karninda gelisen insan yavrusu dogurulabilmek icin kafatasi kucuk olmak zorundadir. Gelisim icin mukemmel biyolojik ortamdan ayrilan canli gelisim hizini ve potansiyelini buyuk olcude yitirir.
-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
"Siradan bir solucanin beyni, gunumuzde bilgi-islem gucu acisindan bilgisayarlarimizi geride birakiyor."
AE: Bunu bir solucan bir superbilgisayari yenebilir seklinde algilamayin. Verimlilik ve yapabildigi isler acisindan bir solucan teknik manada daha ustundur. Evet organik maddelerin ozelligi bu zaten. Daha kararsiz ama/cunku elektron iletisimi yuksek.
-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
"Evrenin genisleme hizi o kadar kritik bir noktadadir ki, Big Bang'ten sonraki birinci saniyede bu oran eger yuz bin milyon kere milyonda bir daha kucuk olsaydi evren simdiki durumuna gelmeden icine cokerdi."
AE: Bu bilgi varsayilan ama hesaba katilmayan kara madde yuzunden boyle. Eger karamadde ispatlanirsa daha az hassas -ama hala hassas- oldugu acik. Bu muhtesem ve korkunc bir durum.
-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
"Gorelilik kurami mutlak zamani cope atti. Bir cift ikizi dusunelim. Diyelim ki ikizlerden biri dagin tepesinde yasasin, otekisi deniz yuzeyinde. Ilk ikiz (yani dagin tepesinde yasayan) ikincisinden daha cabuk yaslanacaktir. Yani yeniden karsilastiklarinda oburunden daha yasli olacaktir." (Stephen Hawking, Zamanin Kisa Tarihi, s.54)
AE: Bunu artik herkes biliyor. Hatta geyik konusu bile yapilabilir: "Dagdaki adamin yasamak ve zor doga kosullarina dayanmak icin daha cok cabalamasi gerektiginden tabi ki daha cabuk yaslanacaktir" seklinde.
-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
"Gen muhendisliginin iyi bir is oldugunu soylemiyorum. Ancak gelecekte, begenelim begenmeyelim, (gelecek yuzyil ya da bin yilda degilse bile) onumuzdeki milyonlarca yil icinde muhtemelen genetik olarak gelistirilmis insanlar olacaktir"
AE: Insanlar, devletler, genetik muhendisliginden neden korkuyorlar anlamiyorum. Bu ilkellik derecesinde gulunc ve asagilik bir dusunce. Insan turunu daha da gelistirmek zorundayiz ve bu zaten yapilmasi gereken bir is. Daha ustun ve zeki insanlar; yeni buluslarla, yuksek erdemlerle gezegenimizi daha yasanilir bir hale getirmeyecek mi? Butun insanlarin zeka bakimindan birer Einstein, Hawking olmalari en cok kime batar? Tabi ki gucu elinde tutan gizli ellere.
-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
"Gelecek yuzyilda kendimizi yok etmezsek, gezegenlere ve yakin yildizlara gidebilecegiz"
-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
"Insandan daha geliskin cok ustun canli turleri varsa niye diger gokadalara yayilmadilar... Veya bizi ziyaret etmeyip de bizi kendi halimize birakip basimiza actigimiz dertlere yanmamizi seyredilenler olabilir mi ?.. Daha dusuk duzey bir yasam sekline bu denli hurmetkar olabileceklerinden suphe ederim."
AE: Burada Hawking'in yeterince dusunmedigini dusunuyorum. Ustun bir canli olsaydim yayilmayi istemezdim. Bu tur dusunceler insan merakinin sonucudur. Herseyin sebebini bilecek, analiz edecek, sonraki sonuclari ve olacaklari analiz edebilecek kadar gelismis bir canliysam neden arastirmalara, gezilere cikayim, daldan dala atlayayim? Ayrica hurmetkârlik konusunda da hatali. Gelismis bir canli hayata saygi duyar. Biz insanlarda bile NASA Mars'a kesif araclari gonderdiginde orada olabilecek bir zeki yasam formuna zarar verilmesin diye tum aracin ve parcalarinin sterilize edilmesini sagladik.
-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
"Boyle giderse 2 bin 600 yilinda dunyada tum insanlar omuz omuza sikisik duracaklar"
AE: Boyle gidemez. Kaynaklar o kadar kotu kullaniliyor ki boyle giderse 100 yil icinde 200 yil onceki seviyeye geri donecegiz, tekrar kirsalda yasayacagiz. Bence seviyesiz; saygisiz, merhametsiz, akilsiz, siddet dolu vs. bir dunyada yasayacagimiza oylesi daha iyidir.
-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
"Gunumuzdeki insanlara benzeyen tiplerin yer aldigi Uzay Yolu gibi bilim kurgu filmlere inanmiyorum. Insanlarin uzerinde genetik muhendisligin yasaklanmasi isteniyor. Ama ben bunun yasaklanabilecegine ihtimal vermiyorum. Ekonomik nedenlerle, hayvanlar ve bitkilerin genleriyle oynanmasina izin verilecek. Ve bir gun biri, insanlarin genleriyle de oynayacak. Eger totaliter bir dunyada yasamiyorsak, bir yerlerde birileri, insanlari yeniden yaratarak gelistirmeyi denemesi kacinilmazdir..."
AE: Yildizlararasi bir yolculukta enerji kazanci cok onemlidir. Sistem kontrolorleri yalnizca beyinden ibaret olmali, hareketli parcalar olmamalidir. Organik yapilar icin de bu boyle. Sizin anlayacaginiz ve dehsete dusseniz de; gelismis beyinlerden olusan bir grup insan ya da ona benzer sistemler agi olmalidir. Gerci o kadar gelistiysek yildizlararasi yolcuga gerek kalir mi o da baska bir soru ve felsefi bir sorun.
Ote yandan insanlar yeniden yaratilabilir ve her ise uygun degisik modelde insanalar uretilebilir. Ancak insanlarin bu anlayis seviyesine ulasmalari uzun zaman alacak. Su an boyle seyleri degil kabul etmeleri, dusunebilmeleri bile beklenemez.
--------------------------------------------------------------------------------
Bu arada bu kadar zeki ve yetenekli bir insanin bir zamanlar yoksul oldugunu ve fizik bolumunu gelistirmek icin cabalamak zorunda kaldigini biliyor muydunuz. Evet bircogu oyleydi diyeceksiniz ama cagimizda ve bilime onem verdigini sandigimiz ABD'deki bu durum hala bilimin baslangicinda oldugumuzu, insanlarin ne sig bir dusunce yapisi icinde oldugunu gosteriyor. Yani cok yol var.
--------------------------------------------------------------------------------
Stephen Hawking'in Bazi kitaplari:
* The Large Scale Structure of Spacetime, 1973
* General Relativity: An Einstein Centenary Survey, 1979
* Superspace and Supergravity, 1981
* A Brief History of Time (Zamanin Kisa Tarihi: dunya capinda en cok yanki uyandiran ve en cok taninan kitabi, ben de okudum)
* Black Holes and Baby Universes and Other Essays (bunu okumadim ancak tahmin ederek dusundum)
Ali Eskici
25 Haziran 2007 |
