Anasayfa > Matematik

MATEMATİK YAPMAK

Ali Eskici
alieskici.com

Matematik tarih boyunca ihtiyaçtan doğmuştur. Bu tüm diğer bilimlerin de ortaya çıkışının nedeni. Şimdi bu yazıda matematiğin tanımını yapmayacağım. Matematik yapmak demek, ihtiyaçlara göre mantıksal bir düşünce tasarlayarak sonuca ulaşmaya çalışmaktır. Satranç oyununun nasıl oynanacağının temel prensibine benziyor değil mi?

İhtiyaçlardan biri de; bilinmeyen bölgelerin belirlenmesidir. Mesela matematikte çözülmemiş problemlerin pratik hayatta görünen bir faydası yok. Öyleyse neden yıllarca bu problemler üzerinde çalışılıyor? Bunun nedenleri tamamen şunlardır:
1) Problemin çözümünde hangi tekniklerin kullanılacağını görmek.
2) Çözümün yeni tekniklere yol açıp açmadığını öğrenmek.
3) Olası yeni matematiksel ilişkiler bulmak.

Açıkça anladığımız gibi bu üçü de aslında yaşamsal öneme sahip merak etkenleridir. Matematik, evrenimizde şu ana dek hiç ummadığımız şeyleri görmemize, ufuklarımızı çok genişletmemize yarayabilir. Bugüne dek olduğu gibi. Bu konuda örnekler sayılmayacak denli çoktur.

Bu kısa girişten sonra gelin, matematik nasıl yapılırmış, onu görmeye çalışalım.

İhtiyaçlar çözüm yeteneğini kullanmayı gerektirir. İhtiyaç sayısının çeşitliliği değişik çözümleri gerektirir. Çözümlerin karmaşıklaşması durumunda matematik en baş yardımcı öğretidir. Bu öğretinin kişiye göre karmaşık olabilecek yapısı hata yapma olasılıklarını arttırabilir. Uygun tekniğin doğru şekilde uygulanabilmesi için tecrübeden çok akıl gerektiren bu bilimde uzmanlaşmanın uzun yıllar alması; hem matematik zihnin edimlenilmesinin yüksek bir disipline ihtiyaç duyması hem de alanın son derece karmaşık ve çetrefilli olması, üstelik derinliğin bazen çok olması nedeniyledir. Bu, 'matematik bir denizdir' diyenlerin demek istediği ile eşdeğer anlamdadır. Gerçekten de çok çeşitli disiplinlerle tam bir bütünlük halinde bulunan ve üstelik kendi içinde de adının hak ettiği anlamda bambaşka bir dünya olan bu dal sadece bilim dalı olmaktan öte ilgilinin, bazı konumlarda son derece nitelikli olmasını gerektiriyor.

Felsefi anlamlarla yüklü olan matematiğin, sorunların çözümlenmes veya ihtiyaçların giderilmesinden çok daha derin anlamları olduğunu belirtmiştik. Öyleyse anlamı, düşündüğümüzden daha derin olmalı. İşte bu anlaşıldığında yeni ufuklara yelken açılabilir. Matematiğin felsefik anlamını bir yana bırakıp mekanik olarak algılayıp çözen kişiler bile ilginç keşiflere yol açarlar. Birçok akademisyen, ve hatinta konusunda en uzman olanların bile henüz kastettiğim anlamdan haberi olmadığını rahatlıkla söyleyebilirim. İnsanoğlunun soyut işlem gücü son derece sınırlıdır. Çünkü büyüme sırasında sonradan gelişen; zihinsel gelişimin en son ve üst aşamasıdır. Bu ne demek? Matematik soyut düşüncenin genelleştirilmesi ve sembolize edilmesidir. Sembolize edilmiş mantık kümesidir. Ama mantığımıza ters düşen durumlarla karşılaştığımızda bu ifade yanlış olur. Öyleyse matematik, insan için mantıktan da öte; insanın sınırlarını aşan ve insanı başka yerlere gitmeye zorlayan, insan zihninde evrensel mantık sisteminin bir yansımasıdır. Bu durumda insan zihninin henüz bu yapıyı kavrayacak kadar gelişmemiş olduğunu söyleyebilir miyiz? Belki sezgizel olarak işlem yapamayacak kadar gelişmiştir. Ancak denklemler ve matematiksel sistemler hatasız olarak inşa edilmişse mutlaka doğru olana, insan zihnince açıklanması mümkün olmasa da, ulaştıracaktır.

Bu ise henüz farkında bile olamadığımız ilginç keşiflerin kapıda olduğunu gösteriyor. Bunun anlamı; gerçekliği tam olarak kavramak için ne kadar adım atmamız gerektiğini bilemeyeceğimizdir. Öyleyse işimiz yeni başlıyor demektir.

Ali Eskici
2003